In een oud kookboek kwam ik een recept voor biancomangiare tegen. Op internet trok blanc-manger verder mijn aandacht. Dus op zoek naar de oorsprong van dat witte dessert. Het een gerecht met een eeuwenlange geschiedenis die van het Midden-Oosten via middeleeuwse hoven de Siciliaanse keuken bereikte.
Wat is biancomangiare
Biancomangiare (letterlijk “wit eten” of “witte spijs”) is een klassiek dessert van amandelmelk, suiker en gelatine. Het resultaat is een lichte pudding die koud wordt geserveerd. Dat het van oudsher een internationaal gerecht is blijkt uit de namen in de verschillende landen: In Frankrijk heet het blanc-manger, in het Engels blancmange, in Spanje manjar blanco en in Catalonië van menjar blanc. Oorspronkelijk was het een milde, vaak lichtzoete ‘pudding’ die zowel als voeding voor zieken en herstellenden als gerecht voor de elite diende.
De oriëntaalse wortels van biancomangiare
De geschiedenis van biancomangiare en blancmanger begint niet in Europa, maar in het middeleeuwse Midden-Oosten. Arabische en Perzische kookboeken uit de 10e en 11e eeuw beschrijven al gerechten met rijst, amandelmelk, suiker en soms kip. Deze gerechten waren mild van smaak, licht verteerbaar en werden vaak aangeraden voor zieken of herstellenden.
Via Sicilië en de kruistochten bereikte dit type gerecht Europa. Rond de 12e en 13e eeuw duikt het op in Europese kookmanuscripten. De oudste bekende Europese recepten dateren uit de vroege 13e eeuw. Een Deens kookboek van Henrik Harpestræng (overleden 1244) bevat al een versie. Daarna verschijnt het in Franse bronnen als Le Viandier, rond 1330 in Engeland in The Forme of Cury, in Zuid-Italiaanse manuscripten zoals de Liber de Coquina en de Anonimo Meridionale, en in Duitse, Catalaanse en andere kookboeken.
Het werd zowel warm als koud gegeten, soms als dikke pap, soms als steviger gerecht dat kon worden aangesneden. Biancomangiare was geschikt voor vastendagen en voor zieken. Maar het stond ook op de tafels van koningen en edelen. Biancomangiare is tegenwoordig een erkend traditioneel product (PAT) in Sicilië, Sardinië en Valle d’Aosta.
Authentiek Siciliaans biancomangiare-recept
Dit recept is samengesteld uit traditionele Siciliaanse en Italiaanse bronnen en blijft zo dicht mogelijk bij de historische kern: witte ingrediënten, amandelmelk, geen eieren en geen gelatine. Zoals in de meeste authentieke Italiaanse huishoudrecepten wordt zetmeel gebruikt voor de binding.
Ingrediënten (4–6 personen):
- 1 liter ongezoete amandelmelk,
- 120 g suiker,
- 100 g aardappelzetmeel,
- 1 vanillestokje, opengesneden,
- 1 stuk onbehandelde citroenschil,
- snufje kaneel
Garnering: geroosterde amandelschaafsel, fijne pistachenootjes of een snufje kaneel
Aan de slag: Biancomangiare
1. Meng de aardappelzetmeel met ongeveer 150 ml koude amandelmelk tot een volkomen glad papje zonder klontjes.
2. Giet de rest van de amandelmelk in een steelpan samen met de suiker, het vanillestokje en de citroenschil. Verwarm op middelhoog vuur tot net onder kookpunt. Roer tot de suiker is opgelost.
3. Haal de pan van het vuur, verwijder het vanillestokje en de citroenschil. Giet het aardappelzetmeel erbij terwijl je stevig roert met de Deense garde.
4. Zet de pan weer op laag vuur en blijf constant roeren tot het mengsel dik wordt en van de lepel of garde loopt. Laat het nog 1 à 2 minuten zachtjes koken zodat het mengsel goed lobbig is.
5. Giet vervolgens de warme massa direct in licht bevochtigde vormen of glazen schaaltjes. Laat het geheel afkoelen tot op kamertemperatuur en zet de vormen daarna minstens 3–4 uur maar bij voorkeur een nacht in de koelkast.
6. Bestrooi voor het serveren de biancomangiare met met geroosterde amandelen of pistachenootjes.
Tips voor meer authenticiteit
Maak je eigen amandelmelk: week een avond te voren de zoete amandelen en blancheer ze, pel en. maal ze fijn met water en zeef. Dat geeft de puurste smaak en sluit het best aan bij het middeleeuwse recept
In de streek van Modica gebruikt men traditioneel amandelmelk. Elders op Sicilië komt koemelk vaker voor, soms met citroen of kaneel.
De middeleeuwse versie met kip en rijst is een heel ander gerecht – meer een dikke, lichtzoete pap.
Biancomangiare en blancmanger zijn een dessert. Probeer het recept eens. De witte kleur, de milde amandelsmaak en de zachte textuur maken duidelijk waarom dit gerecht eeuwenlang zo geliefd was.
