Comfort food en helend, congee

De één noemt het comfort food, de ander noemt het helend en herstellend. En laat het nu beiden zijn! Comfort food omdat het een goed gevoel geeft, als een warme deken. Helend en herstellend omdat de extreem licht verteerbare ‘rijstepap’ diepe hydratatie geeft en de spijsvertering maximaal ontlast. De belangrijkste redenen waarom congee een eeuwenoud medicinaal herstelvoedsel is ). Comfort food en helend, congee.

Comfort food en helend

Wanneer je ziek, vermoeid of herstellende bent, is je spijsverteringsvuur (je interne ‘oven’) verzwakt, volgens de traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) Congee is zo zacht en vloeibaar dat het maag-darmstelsel het direct kan absorberen. Het kalmeert de maagwand, vermindert ontstekingen en helpt het darmvlies te herstellen. Rijst heeft van nature een milde, neutrale en aardende energie. Een warme kom congee in de ochtend activeert direct de stofwisseling en vult de Qi (levensenergie) aan.

Congee is als een ‘drager’ voor andere helende ingrediënten. Je kunt de werking – comfort food en helend – heel specifiek sturen op basis van je klachten.

  • Bij verkoudheid of misselijkheid: Kook verse gember en bosui mee om het lichaam te verwarmen en virussen uit te zweten.
  • Bij bloedarmoede en zware vermoeidheid: Gebruik een basis van bottenbouillon en voeg rode dadels (Jujube) of gojibessen toe om bloed en energie op te bouwen.
  • Bij hitte of koorts: Voeg mungbonen toe om het lichaam op milde wijze te koelen. 
  • Voor toepassing bij andere lichamelijke ongemakken kan je het internet raadplegen.

Basisrecept congee

De verhouding tussen rijst en water is ongeveer 1 kop rijst op 6 koppen vocht. Je kunt het in water koken, maar een lichte bouillon heeft onze voorkeur. De rijst moet op laag vuur pruttelen tot het uit elkaar valt. Afhankelijk van het soort rijst kan het tot een uurtje of vier duren. Er zijn trucjes om de kooktijd te verkorten, maar wij houden het traditioneel.

Ingrediënten:

Aan de slag: comfort food en helend

Het recept is eenvoudig: Spoel de rijst onder de kraan met koud water. 

Doe de rijst, de kippenbouillon en het zout in een pan en verwarm het geheel op middelvuur. Zodra het kookt, laat dan de rijst pruttelen op laag vuur tot de rijst uit elkaar valt. 

smaakmakers en toppings

  • Zout eendenei – in vieren, stevig en zout
  • Gestoofd of gebakken varkensvlees (of varkensfloss / rou song)
  • Gekookte of gerookte kip – fijngescheurd
  • Garnalen of inktvis – kort gebakken of gestoofd
  • Lap cheong (Chinese worst) – in dunne plakjes, licht zoet en rokerig
  • Bosui (lente-ui) – in dunne ringetjes
  • Gepekelde mosterdgroente of zha cai – knapperig en zout
  • verse gemberreepjes
  • Sautéed shiitake of oesterzwammen
  • Spinazie of bok choy – kort geblancheerd of gewokt
  • Krokante knoflook (gebakken in olie)
  • Geroosterde pinda’s of cashewnoten
  • Geroosterde sesamzaadjes (wit of zwart)

Sauzen, oliën & afwerking

  • Sesamolie – een paar druppels voor aroma
  • Chili-olie of chili crisp – voor hitte en knapperigheid
  • Lichte sojasaus of oestersaus – spaarzaam
  • Witte peper – vers gemalen

Biancomangiare, Siciliaanse melkpudding  

In een oud kookboek kwam ik een recept voor biancomangiare tegen. Op internet trok blanc-manger verder mijn aandacht. Dus op zoek naar de oorsprong van dat witte dessert. Het een gerecht met een eeuwenlange geschiedenis die van het Midden-Oosten via middeleeuwse hoven de Siciliaanse keuken bereikte.

Wat is biancomangiare

Biancomangiare (letterlijk “wit eten” of “witte spijs”) is een klassiek dessert van amandelmelk, suiker en gelatine. Het resultaat is een lichte pudding die koud wordt geserveerd. Dat het van oudsher een internationaal gerecht is blijkt uit de namen in de verschillende landen: In Frankrijk heet het blanc-manger, in het Engels blancmange, in Spanje manjar blanco en in Catalonië van menjar blanc. Oorspronkelijk was het een milde, vaak lichtzoete ‘pudding’ die zowel als voeding voor zieken en herstellenden als gerecht voor de elite diende.

De oriëntaalse wortels van biancomangiare

De geschiedenis van biancomangiare en blancmanger begint niet in Europa, maar in het middeleeuwse Midden-Oosten. Arabische en Perzische kookboeken uit de 10e en 11e eeuw beschrijven al gerechten met rijst, amandelmelk, suiker en soms kip. Deze gerechten waren mild van smaak, licht verteerbaar en werden vaak aangeraden voor zieken of herstellenden.

Via Sicilië en de kruistochten bereikte dit type gerecht Europa. Rond de 12e en 13e eeuw duikt het op in Europese kookmanuscripten. De oudste bekende Europese recepten dateren uit de vroege 13e eeuw. Een Deens kookboek van Henrik Harpestræng (overleden 1244) bevat al een versie. Daarna verschijnt het in Franse bronnen als Le Viandier, rond 1330 in Engeland in The Forme of Cury, in Zuid-Italiaanse manuscripten zoals de Liber de Coquina en de Anonimo Meridionale, en in Duitse, Catalaanse en andere kookboeken.

Het werd zowel warm als koud gegeten, soms als dikke pap, soms als steviger gerecht dat kon worden aangesneden. Biancomangiare was geschikt voor vastendagen en voor zieken. Maar  het stond ook op de tafels van koningen en edelen. Biancomangiare is tegenwoordig een erkend traditioneel product (PAT) in Sicilië, Sardinië en Valle d’Aosta.

Authentiek Siciliaans biancomangiare-recept

Dit recept is samengesteld uit traditionele Siciliaanse en Italiaanse bronnen en blijft zo dicht mogelijk bij de historische kern: witte ingrediënten, amandelmelk, geen eieren en geen gelatine. Zoals in de meeste authentieke Italiaanse huishoudrecepten wordt zetmeel gebruikt voor de binding.

Ingrediënten (4–6 personen):

  • 1 liter ongezoete amandelmelk,
  • 120 g suiker,
  • 100 g aardappelzetmeel,
  • 1 vanillestokje, opengesneden,
  • 1 stuk onbehandelde citroenschil,
  • snufje kaneel

Garnering: geroosterde amandelschaafsel, fijne pistachenootjes of een snufje kaneel

Aan de slag: Biancomangiare

1.  Meng de aardappelzetmeel met ongeveer 150 ml koude amandelmelk tot een volkomen glad papje zonder klontjes.

2.  Giet de rest van de amandelmelk in een steelpan samen met de suiker, het vanillestokje en de citroenschil. Verwarm op middelhoog vuur tot net onder kookpunt. Roer tot de suiker is opgelost.

3.  Haal de pan van het vuur, verwijder het vanillestokje en de citroenschil. Giet het aardappelzetmeel erbij terwijl je stevig roert met de Deense garde.

4.  Zet de pan weer op laag vuur en blijf constant roeren tot het mengsel dik wordt en van de lepel of garde loopt. Laat het nog 1 à 2 minuten zachtjes koken zodat het mengsel goed lobbig is.

5.  Giet vervolgens de warme massa direct in licht bevochtigde vormen of glazen schaaltjes. Laat het geheel afkoelen tot op kamertemperatuur en zet de vormen daarna minstens 3–4 uur maar bij voorkeur een nacht in de koelkast.

6.  Bestrooi voor het serveren de biancomangiare met met geroosterde amandelen of pistachenootjes.

Tips voor meer authenticiteit

Maak je eigen amandelmelk: week een avond te voren de zoete amandelen en blancheer ze,  pel en. maal ze fijn met water en zeef. Dat geeft de puurste smaak en sluit het best aan bij het middeleeuwse recept

In de streek van Modica gebruikt men traditioneel amandelmelk. Elders op Sicilië komt koemelk vaker voor, soms met citroen of kaneel.

De middeleeuwse versie met kip en rijst is een heel ander gerecht – meer een dikke, lichtzoete pap.

Biancomangiare en blancmanger zijn een dessert. Probeer het recept eens. De witte kleur, de milde amandelsmaak en de zachte textuur maken duidelijk waarom dit gerecht eeuwenlang zo geliefd was.

Red Velvet Cake geweckt

In mijn zoektocht naar oorspronkelijke gerechten en recepten kwam ik geweckte cake tegen. Op twee manieren was mijn interesse ‘geweckt’. Hoe kwamen mensen op het idee om cake te conserveren door te wecken? Hoe gaat het in zijn werk en wat is het resultaat? 

Cake in de geschiedenis

Cake zelf heeft een lange geschiedenis: al 10.000 jaar geleden bakten mensen eenvoudige graancakes. In de middeleeuwen werden de baksels zoeter doordat honing en wortelen gebruikt werd in plaats van dure suiker.  (Toen ontstond ook de carrotcake) De luchtige varianten ontstonden in de 18e en 19e eeuw dankzij betere ovens en rijsmiddelen zoals bakpoeder. Het wecken van cake is een 20e-eeuwse innovatie. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bakten mensen in Duitsland cakes in potten om ingrediënten te benutten en lang te bewaren. Tegenwoordig is het populair als hobby, je vermijdt verspilling en hebt altijd een traktatie bij de hand.

Hoe Werkt het Wecken van Cake

Het principe is eenvoudig: steriliseer je potten, vul ze half met beslag, bak het in de oven en sluit de weckpot meteen af met ring, deksel en klemmen. Door afkoeling ontstaat een vacuüm, wat zuurstof weert en bederf voorkomt. Je kunt cake zo maanden tot jaren bewaren op een koele, donkere plek. Maar veiligheid en hygiëne eerst! 

Veiligheidstips


Veilig wecken is cruciaal. Vul potten niet meer dan half, want cake rijst bij het bakken. Sluit de weckpot warm af voor vacuüm. Bewaar koel en donker. Cake heeft vaak een lage zuurgraad, wat risico op botulisme verhoogt als het niet goed gaat. Gebruik altijd steriele potten, verse ingrediënten en controleer het vacuüm. Controleer bij openen op vreemde geuren of schimmel – gooi weg bij twijfel.  Begin klein en oefen! Ik heb een klassiek recept van red velvet cake gekozen om te wecken. Het recept is voor 4-6 kleine potten (250-500 ml).

Red Velvet Cake geweckt

Ingrediënten:

  • 200 g bloem,
  • 200 g suiker,
  • 2 eieren,
  • 150 ml karnemelk,
  • 100 ml olijfolie,
  • 1 tl vanille-extract,
  • 2 el cacaopoeder,
  • 1 tl baking soda,
  • 1 tl azijn,
  • 2 el rode levensmiddelenkleurstof, boter.
  • Voor de glazuur:
  • 100 g roomkaas,
  • 100 g poedersuiker,
  • 50 g boter

Aan de slag: Red Velvet Cake geweckt

Steriliseer de weckpotten door deze in de oven een kwartier lang te verhitten op 150 graden. Verwarm de oven op 180°C. Meng de droge ingrediënten (bloem, suiker, cacao) in een ruime kom. Voeg daarna de eieren, karnemelk, olijfolie, vanille en kleurstof toe. Meng de baking soda met azijn en roer het erdoor.

Beboter de binnenkant van de potten bestuif het met bloem en vul deze tot de helft met het beslag. Plaats de weckpotten open in de oven en bak de cake in 20-25 minuten gaar. Controleer met een houten satéprikker of de cake echt gaar is. De prikker moet droog uit de cake komen.

Haal de potten uit oven, maar pas op het is heet. Zet de potten op een schone theedoek en snijdt cake die over de rand komt af. Meng de ingrediënten voor het glazuur en lepel het op de cake. Sluit de weckpot met de rubber ring, deksel en klemmen. De potten gaan nu voor 30 minuten in kokend water, het eigenlijke wecken. Is de tijd voorbij dan komt het aan op afkoelen en bewaren op een donkere koele plaats. De Red Velvet Cake geweckt is houdbaar tot 6 maanden. 

Oliebollencake met appel

Oudjaarsavond is in aantocht. Nog een paar dagen. Uiteraard bestellen we oliebollen, appelbeignets en kaneelbollen bij de Echte Bakker in het dorp. Dit jaar maken we ook iets anders: oliebollencake met appel.

Ingrediënten:

  • 500 g patentbloem,
  • 1 zakje instant gist,
  • 50 gr witte basterdsuiker,
  • 1 ei,
  • 500 ml handwarme melk,
  • snufje zout,
  • 1 zoetzure appel,
  • 1 tl kaneel,
  • wat boter.
  • (Voor de echte oliebollen-ervaring voeg je krenten, rozijnen en sukade toe)

Aan de slag: oliebollencake met appel

Schil de appel en snijd in kleine blokjes. Bestrooi de blokjes met wat kaneel en zet apart. Meng in een grote kom de bloem, suiker, gist en zout. Voeg het handwarme melk en het ei toe. Meng het met een garde tot een luchtig glad beslag. Spatel de appelstukjes voorzichtig door het beslag.

Dek de kom af met een schone theedoek en laat het beslag op een warme, tochtvrije plaats tot het in volume is verdubbeld. Dat zal zo’n 60 minuten in beslag nemen.

Verwarm de oven voor op 180°C. Vet een tulbandvorm in met boter. Giet of spatel het gerezen beslag voorzichtig in de ingevette bakvorm en verdeel het beslag door de hele vorm.

Bak de cake in de voorverwarmde oven in ongeveer 45-60 minuten goudbruin en gaar. Controleer met een satéprikker of de cake gaar is; als deze er droog uitkomt, is de oliebollencake met appel klaar.

Laat de cake na het bakken even afkoelen in de vorm en stort dan de cake op een rooster. Bestrooi de oliebollencake met appel royaal met poedersuiker. 

Overgebleven oliebollen

Zoals elk jaar gaan niet alle oliebollen op Oudjaarsavond en Nieuwjaarsdag op. Weggooien is zonde en aan de vogeltjes geven schijnt ook niet best te zijn. We maken van over gebleven oliebollen wentelteefjes.

Hier voor snijden we de oliebollen in plakjes van ongeveer 1 cm dik. Van wat melk, een ei en wat kaneelpoeder maken we een mengsel waar we de oliebolplakken door heen halen. Wat boter in de koekenpan en de plakken oliebol aan beide kanten bakken goudbruin.

Een oliebollencake van overgebleven oliebollen is ook een optie. Snijdt de oliebollen in plakjes van ongeveer 1 cm dik. Snijdt een appel in dunne plakjes. Meng 250 ml melk, 2 eieren, 100 gr suiker en een tl kaneel in een ruime kom.

Vet een cakevorm in met boter en leg op de bodem een laagje oliebolplakjes en appelplakjes. Giet er wat melk/ei- mengsel over. Dan weer een laagje oliebol- en appelplakjes en wat mengsel er over. Maak zoveel laagjes als je ingrediënten hebt.

Verwarm de oven voor op 180 graden en bak de oliebollencake in ongeveer 60 minuten gaar. De bakvorm kan dan uit de oven en afkoelen. Eenmaal afgekoeld kan de cake op een bord worden gestort.

Dondertman en ijscake

Tot VL bedacht dat Speelboerderij Dondertman ook kerstbomen verkoopt. We vonden de mooiste bomen voor een schappelijke prijs. Een mooie volle boom, een houten kruis er onder én bezorgd voor de deur. IJscake

Kerstvakantie. Dat betekent voor ons de spullen inpakken en lekker lang in het Oosten van het land vertoeven. Zo tot na Nieuwjaar. Uiteraard hebben we een kerstboom nodig. De mooiste die we kunnen scoren. Een paar jaar hebben we op de tweede dag van ons verblijf gezocht naar acceptabele kerstbomen. Soms vonden we er een na lang zoeken, soms moesten we genoegen nemen met een scharminkelige boom. 

Kerstboom kopen

Tot VL bedacht dat Speelboerderij Dondertman ook kerstbomen verkoopt. Dus wij er naar toe voor een Nordmann. We vonden de mooiste bomen voor een schappelijke prijs. Vooral omdat we de prijzen van kerstbomen in het westen kennen, zijn we steeds weer aangenaam verrast. Een mooie volle boom, een houten kruis er onder én bezorgd voor de deur. En dat voor een prijs waar je in het westen amper een boompje hebt.

VL kende de Speelboerderij van de eerdere vakanties toen de kinderen zo rond de 10 jaar waren. Vooral de knuffelratjes waren in trek. Ook nu nog heeft Dondertman knuffeldieren: ‘…In onze knuffelweide kunnen kinderen de schaapjes, (jonge) geitjes en de koe en kalf lekker knuffelen en aaien. In ons Knuffelhuis kunnen kinderen onze lieve konijntjes aanraken en cavia’s en grote schildpadden bekijken…’

Nu door naar het recept. Vaak zijn recepten tijdens de kerstdagen ingewikkeld en uitgebreid. Dit jaar houden we het super simpel. In een gezamenlijke productie maken VL en ZL ijscake. Voor het diner maken we uitgebreidere recepten.

Ingrediënten:

  • 500 ml roomijs,
  • 200 gr zelfrijzend bakmeel.
  • Optioneel zijn allerlei toevoegingen als chocoladesnippers, pistachepasta, Naar eigen smaak en inzicht toe te voegen. VL/ZL voegen dit keer -naar gevoel- maltesers toe.

Onze Kerst variatie:

  • 250 ml Häagen Dazs vanille,
  • 250 ml Häagen Dazs Belgian chocolate;
  • 200 gr zelfrijzend bakmeel,
  • 135 gr maltesers,
  • tl glitter dust goud.

Aan de slag met ijscake

In het ijs zitten alle ingrediënten voor een cake. Dus waarom niet. Laat het ijs smelten op kamertemperatuur tot ongeveer softijs-dikte. Verwarm de oven voor op 175 graden (Celsius) en vet een cakevorm in. Maak een glad beslag van het gesmolten ijs met het zelfrijzend bakmeel. Roer niet te lang. Het beslag moet luchtig blijven.

Doe het beslag voor de helft in de cakevorm en voeg de maltesers toe. Doe dan de rest van het beslag in de cakevorm en bak het voor een minuut of 40 in de oven. In het verleden werd met een breipen gecontroleerd of de cake gaar is. Met een breipen in de cake prikken. Komt deze er schoon en droog uit is de cake gaar. Niet mooi droog dan nog een laar minuten langer in de oven. Nu wordt een houten satéprikker gebruikt.

Is de cake gaar dan af laten koelen. Naar behoefte de gouden glitterdust over de de cake strooien voor het feestelijk effect. Ik vind de ijscake het lekkerst als deze nog wat lauwwarm is en met een dot slagroom.

Tot VL bedacht dat Speelboerderij Dondertman ook kerstbomen verkoopt. We vonden de mooiste bomen voor een schappelijke prijs. Een mooie volle boom, een houten kruis er onder én bezorgd voor de deur. IJscake
De kerstboom van Dondertman en ijscake

Oma’s schort

Oma’s appeltaart, verse appels

Het belangrijkste gebruik van oma’s schort was om de jurk eronder te beschermen, maar daarbovenop werd het gebruikt als handschoen om een hete pan uit de oven te halen; het was prachtig om de tranen van kinderen weg te vegen, en bij bepaalde gelegenheden, om vieze gezichtjes schoon te maken.

Wanneer er bezoekers kwamen, diende het schort als schuilplaats voor verlegen kinderen; en als het koud weer was, pakte oma haar armen er mee in.

Vanuit de moestuin werd het gebruikt als mand voor veel groenten. Nadat de erwten waren geoogst, kwamen de kool aan de beurt. Aan het einde van het seizoen werd het gebruikt om appels uit de boom te verzamelen.

Als er onverwacht bezoekers kwamen, was het verrassend om te zien hoe snel dit oude schort het stof kon laten verdwijnen. Bij het serveren van het eten ging oma naar de stoep en zwaaide met haar schort en de mannen op het veld wisten zodra ze moesten eten.

Oma gebruikte het ook om de appeltaart te leggen die net uit de oven kwam op de vensterbank zodat het afkoelde, terwijl haar kleindochter het daar nu neerzet om te ontdooien. Het zal jaren duren voordat iemand iets uitvindt dat het Oma’s schort kan vervangen dat voor zoveel dingen gebruikt werd.

Bron onbekend

Oma’s appeltaart

  • Ingrediënten
  • Voor het deeg:
  • 300 g patentbloem,
  • 200 g koude boter,
  • 150 g witte basterdsuiker,
  • 1 ei,
  • Snufje zout
  • Voor de vulling:
  • 1 kg appels,
  • 50 g suiker,
  • 2 tl kaneel,
  • 50 g rozijnen (geweld in lauw water),
  • 25 g custardpoeder,
  • sap van een halve citroen.

Aan de slag: Oma’s appeltaart

Meng bloem, basterdsuiker en zout in een kom. Voeg de koude boter toe en wrijf met je vingertoppen tot een kruimelig deeg. Klop het ei los, voeg ¾ ervan toe aan het deeg (bewaar de rest voor bestrijken). Kneed kort tot een samenhangend deeg. Voeg eventueel 1 el koud water toe als het te droog is. Wikkel het deeg in vershoudfolie en laat 30 minuten rusten in de koelkast.

Schil de appels, verwijder het klokhuis en snijd in dunne schijfjes of blokjes. Meng de appels in een kom met suiker, kaneel, custardpoeder, citroensap en uitgelekte rozijnen.

 Vet de springvorm in en bestuif licht met bloem. Rol 2/3 van het deeg uit op een bebloemd oppervlak tot een cirkel van ca. 30 cm. Bekleed de springvorm (bodem en randen) met het deeg.

Schep de appelvulling in de vorm en druk licht aan. Rol de rest van het deeg uit en snijd in repen van 1-1,5 cm breed. Leg deze in een ruitpatroon over de vulling. Vouw de randen van het deeg iets over de repen en druk aan.

Klop het overgebleven ei met 1 el melk of water en bestrijk de deegrepen en rand ermee. Bak de taart in het midden van de oven in 60-70 minuten goudbruin en gaar. Laat de taart afkoelen in de vorm.

Oma’s appeltaart, verse appels
Oma’s appeltaart, verse appels

Griekse Ravani-Basbousa

Ravani en Basbousa zijn beiden semolinacake (griesmeelcake) Vermoedelijk ontstaan in de 16e eeuw in het Ottomaanse Rijk. De Griekse Ravani is meer een “Europese” Ottomaanse cakevariant, terwijl basbousa een Arabische aanpassing is met een eenvoudiger, steviger structuur. Nu vind ik de recepten van beide aantrekkelijk om te maken én te eten. Wat nu als ik de Griekse en de Arabische varianten combineer in één recept? Met een lichte voorkeur voor het Griekse: Griekse Ravani-Basbousa.

Ingrediënten

  • Voor de cake:
  • 100 g griesmeel (fijn),
  • 50 g bloem,
  • 50 g amandelmeel,
  • 100 g suiker, 2 grote eieren,
  • 100 ml Griekse yoghurt,
  • 50 ml olijfolie,
  • 1 tl bakpoeder,
  • 1 tl vanille-extract,
  • Schil van 1 biologische sinaasappel,
  • Schil van 1 biologische citroen,
  • Snufje zout
  • Voor de siroop:
  • 200 ml water,
  • 150 g suiker,
  • 100 g Griekse honing,
  • sap van 1 sinaasappel,
  • sap van 1/2 citroen,
  • 1 kaneelstokje,
  • 2 kruidnagels,
  • Voor garnering:
  • 30 g gehakte amandelen (geroosterd),
  • 1 tl kaneelpoeder,
  • Extra honing om te besprenkelen

Aan de slag: Griekse Ravani-jBasbousa

Heb je kleine ovenvaste schaaltjes dan kan je eenpersoons Ravani-Basbousa cakejes maken.

Het deeg

Klop in een grote kom de eieren en suiker tot een luchtig en bleek mengsel (ca. 3 minuten met een mixer). Voeg de Griekse yoghurt, olijfolie, vanille-extract, sinaasappelschil en citroenschil toe en meng goed.

Zeef de bloem, griesmeel, gemalen amandelen, bakpoeder en zout samen. Spatel dit droge mengsel voorzichtig door het natte mengsel tot het net gemengd is.  Vet een kleine bakvorm (ca. 20×20 cm) in en bekleed met bakpapier. Giet het beslag in de bakvorm en strijk de bovenkant glad.


Verwarm de oven voor op 180°C.. Bak de cake in de voorverwarmde oven voor 30-35 minuten, of tot een prikker schoon uit het midden komt en de bovenkant goudbruin is.

De siroop

Terwijl de cake bakt, voeg water, suiker, honing, kaneelstokje en kruidnagels toe in een kleine pan. Breng aan de kook en laat 5-7 minuten sudderen tot de siroop iets indikt. Haal van het vuur, verwijder het kaneelstokje en de kruidnagels, en roer het sinaasappelsap, citroensap en eventueel rozenwater erdoor. Laat de siroop afkoelen tot lauwwarm.

Zodra de cake uit de oven komt, prik je met een prikker kleine gaatjes in de bovenkant. Giet de lauwwarme siroop langzaam over de warme cake, zodat deze goed wordt opgenomen. Laat de cake minstens een uur rusten om de siroop volledig te absorberen.

Snijd de cake in vierkante of ruitvormige stukken. Bestrooi met gehakte amandelen en eventueel een snufje kaneel. Besprenkel met een beetje extra honing voor een mooie glans.

Serveer de Griekse Ravani-Basbousa op kamertemperatuur met een bolletje vanille-ijs voor een extra Griekse touch.

Quiche met vijgen en feta

Rijpe vijgen voor Vijgenjam, vijgentaart, vijgen met ijs, Quiche met vijgen en feta.

Ongeveer 33 jaar geleden plantte VL een vijgenboompje. Zo’n 50 cm hoog struikje. Bij de verhuizing van Amsterdam naar Zaandam werd het inmiddels 1,5 meter hoge boompje herplant in de huidige tuin. Het boompje had het erg naar zijn/haar zin en groeide tegen de klippen op. Uiteindelijk is de boom in 28 jaar zo’n zeven meter hoog geworden. Quiche met vijgen.

Er gingen geluiden dat deze boom de hoogste vijgenboom van Nederland was. We hebben het nooit nagemeten. De boom was toentertijd een bezienswaardigheid. Een artikel met foto in het blad ‘Tuinieren’ was de beloning voor de goede zorgen.

Inmiddels is de boom gesnoeid en een stuk lager. Het was niet heel handig om zo’n hoge boom te hebben. Vogels hadden meer vijgen om van te snoepen dan wij konden oogsten op die hoogte. Ondanks de slimme hulpmiddelen om ook hoog zo veel mogelijk te plukken.

Maar ja, wat doe je met een jaarlijkse oogst van ongeveer 35 kilo? Vijgenjam, vijgentaart, vijgen met ijs, Quiche met vijgen en feta., vijgen drogen in de voedseldroger. We deden en doen het allemaal. Daarnaast, 35 kilo is wel heel veel. Dan maar een berichtje in de buurtapp om het weg te geven.

Dit keer een recept voor een mini quiche met vijgen en feta als dessert of lunchgerecht. Met deze mini quiches kunnen we rekening houden met de voorkeuren voor de verschillende gezinsleden. Voor de mini’s kan je terracotta ovenschaaltjes gebruiken, zoals crème brûlée bakjes of een muffinvorm.

Ingrediënten:

  • 1 plakje bladerdeeg,
  • 1 verse vijg,
  • 20 gr feta.
  • 1 ei,
  • 1 el slagroom,
  • zout en peper naar smaak
  • verse tijm,
  • tl honing,
  • sjalotje,
  • wat ghee.

Aan de slag met mini quiche met vijgen en feta

  1. Verwarm de oven voor op 180 graden.
    Vet het ovenschaaltje in met boter en een plakje bladerdeeg in het schaaltje en druk deze goed in de vorm. Prik met een vork een paar gaatjes in de bodem van het bladerdeeg.
  2. Maak van het deeg wat over de rand komt een opstaand randje. 
  3. Pel het sjalotje en snipper deze fijn. Fruit de ui-snippers op laag vuur met een beetje ghee zachtjes aan. Hak de tijmblaadjes fijn.
  4. Klop het ei, slagroom, tijmblaadjes en een snufje zout en peper los. Verdeel ui-snippers naar smaak over de mini quiche en schenk hier het eiermengsel op. Was de vijg en snijdt het in vier partjes. Leg de vijgenpartjes in de quiche en verkruimel de feta er over. Bak de mini quiche in ca. 15 tot 20  minuten goudbruin en gaar. Haal de mini quiche uit de oven en verdeel er wat honing over. Bestrooi met tijm en serveer direct


Rijpe vijgen voor Vijgenjam, vijgentaart, vijgen met ijs, Quiche met vijgen en feta.
De vijgen moeten nog rijpen. Voor Vijgenjam, vijgentaart, vijgen met ijs, Quiche met vijgen en feta.

Broeder in de slowcooker

Haarlemmerweg, het is een mooie zomerse dag. Het loopt tegen etenstijd. Om vijf uur ‘smiddags moet de warme maaltijd op tafel staan. Mijn moeder gaat met een pan water, een bak met aardappelen en een schilmesje naar de voordeur. Daar zitten de buurvrouwen al klaar. Het is gezamenlijk aardappelen schillen in het zonnetje. En natuurlijk ook de nieuwtjes uitwisselen, soms op een lichtelijk roddelniveau maar altijd gezellig.

Op zaterdag werd er niet gekookt. Dan was het een uitgebreide broodmaaltijd. Of broeder uit de slowcooker. De slowcooker van mijn moeder was een tulbandvorm op een petroleumstel of in de gasoven.

Recept van broeder in de slowcooker

(wordt gemaakt in de moderne slowcooker.)

Ingrediënten: 300 gram zelfrijzend bakmeel, 175 gram rozijnen, 100 gram krenten, 75 gram sucadestukjes, 125 ml melk, 125 gram boter, 2 eieren, het merg van drie vanillestokjes (of 2 zakjes vanillesuiker)

De ingrediënten moeten op kamertemperatuur zijn. Dus mogen de ingrediënten een uurtje uit de koelkast. De rozijnen en krenten worden een uurtje geweekt. Daarna de rozijnen en krenten even drogen met keukenpapier en bestuiven met bloem. Dan blijven ze keurig op hun plaats in het deeg. De rozijnen, krenten en sucadestukjes mengen tot een gevarieerd geheel.

De boter mixen tot het zacht en smeuïg is, stuk voor stuk de eieren erbij. Voeg dan ook de vanillesuiker toe. Mixen zodat alles goed romig wordt. Een beetje melk toevoegen en verder mixen.
Dan het zelfrijzend bakmeel er door heen scheppen en verder mixen. Verder mixen en melk rustig toevoegen tot het een geheel iets dikker is dan beslag maar dunner dan deeg.

De binnenpan van slowcooker invetten en bekleden met bakpapier. Zo dat de broeder, eenmaal gaar, aan het bakpapier uit de slowcooker getrokken kan worden. Met de spatel het beslag/deeg voorzichtig in de slowcooker spatelen en er een zo mooi mogelijke bol van maken. Tussen de pan en de deksel een dubbel stuk keukenpapier leggen. De deksel op de slowcooker en instellen op laag voor een uur of 2,5. Na deze tijd met een grote satéprikker controleren of de broeder gaar is. Niet gaar, dan nog een half uurtje om daarna weer te proberen.

Zodra de broeder in de slowcooker gaar is, deze een kwartiertje in de pan af laten koelen. Dan kan het aan het bakpapier uit de pan getild worden. In plakken gesneden met boter, poedersuiker of stroop serveren.

Broeder in de pan

Het was in het begin van de jaren ‘50. Mijn ouders woonden aan de Haarlemmerweg in Amsterdam. Boven de melkboer en tegenover de Gasfabriek. Schuin tegenover de woning lag het Westerpark, dat werd beschouwd als een luxe in de stad. Een heus park op vier minuten loopafstand, áls je tenminste levend de Haarlemmerweg wist over te steken.

In die tijd waren er veel halve woningen in Amsterdam. Zo kon je op driehoog achter wonen.. Mijn ouders hadden een hele verdieping, een ‘kamer en suite’. Een voor- en achterkamer over de hele verdieping. Met als luxe twee schuifdeuren tussen de voor- en achterkamer. Schoof je die dicht had je plots een tussenkamer.

De keuken was apart van de kamers en bereikbaar via de overloop. De trappen naar de andere etages liepen langs de keuken en langs de deur van de achterkamer. ‘S avonds moest de deur van de keuken én de deur van de achterkamer op slot.

Op de etage boven mijn ouders woonde een kinderloos stel. Regelmatig was de bovenbuurman dronken en lag dan weer eens onder aan de trap; ‘Rooie Manus is van de trap geflikkerd’ en mijn vader hees Rooie Manus samen met een andere buurman op en bracht hem veilig waar hij hoorde. Een voordeel dat Rooie Manus soepel was door de alcohol. Hij had geen noemenswaardig letsel van de valpartijen.

Ik ben geboren aan de Haarlemmerweg. Na verloop van tijd -wanneer hebben mijn ouders niet verteld- verhuisden we naar Amsterdam Noord, naar de Spechtstraat. Een benedenhuis met een tuintje vóór en achter. De Vogelbuurt is een tuindorp.

Broeder in de pan diende als dessert en als maaltijd. Het hield het midden tussen cake en brood bakken.

Aan de slag met broeder in de pan

Ingrediënten: 500 gr bloem, 7 gr gedroogde gist, 300 ml lauwwarme melk, 100 gr suiker, 2 eieren, 1 tl zout, 100 gram rozijnen, 100 gr krenten, 75 gr sukade, 50 gr gesmolten boter.

In een kwartier tijd de rozijnen en krenten wellen in warm water. Laat de krenten en rozijnen uitlekken. Doe de bloem in een flinke mengkom en meng dit met de gist.

Nu is het de beurt aan de suiker, eieren, melk en zout toe. Deze gaan bij het bloem/gistmengsel en mix alles tot een glad deeg. Dan de gesmolten boter erbij en kneed het deeg nog eens goed door. De appelstukjes er bij. Ik bestuif de rozijnen, krenten, sucadestukjes met bloem. Dan blijft de vulling beter op hun plaats en mooi verdeeld.

Dek nu het deeg af met een schone theedoek en laat het ongeveer 1 uur rijzen op een warme plaats.

Ik bak de broeder in de pan in de oven. Hiervoor heb ik een broederpan. De pan vet ik in met een flinke klont roomboter. Dan gaat het beslag in de pan, de deksel er op en op 180 graden in de oven. In theorie is de broeder in ongeveer anderhalf uur gaar. Controleer of de broeder gaar is door er met een satéprikker in te prikken; deze moet er schoon uitkomen. De tijd blijft een verrassing, dus regelmatig controleren is een gegeven.

Eenmaal gaar en klaar moet de broeder wat afkoelen. Daarna kan de broeder in de pan uit de pan worden gestort en in plakken gesneden. Lekker met een klontje boter, poedersuiker of stroop.

Geverifieerd door ExactMetrics